29 maart 2016

Help, Robots are coming! Or not!



In de laatste maanden kon je geen krant openslaan of er stond wel iets in over robotisering. Elk gevestigd instituut heeft er inmiddels wel iets over geschreven en natuurlijk zijn er grote voor- en tegenstanders. 

Een van die tegenstanders is de econoom Robert Gordon, die stelt dat we helemaal niet in een technologische revolutie zitten. Hij schreef er een lijvig werk over, ‘The Rise and Fall of American Growth’, en volgens menigeen heeft dit dezelfde status als het boek van Pikety. Ik zal jullie eerlijk bekennen dat ik nog niet alle 784 bladzijdes heb gelezen, maar in het verhaal schuilt wel enige waarheid als je kijkt naar de gehele Amerikaanse economie. Tegelijkertijd is ook wel spannend dat Gordon voor een interview met de NRC nog de telefoon pakt en niet skypet. Gordon is een beetje de tegenhanger van de techno-optimisten in Silicon Valley, die nu met de wet van Moore in de hand de volgende revolutie aankondigen. En wie heeft er gelijk? Ik worstel een beetje met mijzelf; de econoom en de ICT’er die in mij huizen, zijn het niet helemaal met elkaar eens. Wat ik lastig vind, is dat Gordon natuurlijk wel heel erg focust op de Amerikaanse situatie. Tot de jaren ’70 van de vorige eeuw zette de Amerikaanse economie heel grote stappen en profiteerde als geen ander van de industriële revolutie. Maar na de jaren ’70 kwam er meer concurrentie; eerst vanuit Japan en later vanuit China. Hetzelfde zag je een beetje verlaat ook weer met Japan gebeuren en mogelijk ook nu weer in China. Als je nu op JFK landt en naar New York rijdt, heb je soms het idee dat je ergens in Afrika gedropt bent als je kijkt naar de kwaliteit van de infrastructuur en de omgeving om je heen. Juist in deze periode is de economie ook een beetje losgeraakt van de realiteit; de voedingsbodem voor de crisis waar we nu net uit zijn (of nog middenin zitten). En het lijkt wel of we nog steeds een synchronisatieprobleem hebben tussen de virtuele en de reële economie. Kijk naar de recente actie van de ECB en je weet genoeg. Gordon voorspelt een lange periode van weinig tot geen economische groei en dat geeft weer allerlei maatschappelijke problemen. En in de huidige geopolitieke context moeten we daar weer mee oppassen, want ontevredenheid leidt tot populisme en volgens mij zien we dat al in de praktijk gebeuren.

Nogmaals, ik denk dat Gorden gelijk heeft, maar dan wel voor de Amerikaanse context. Laten we niet vergeten dat veel spelers in Silicon Valley wereldspelers zijn. Het feit dat zij groeien betekent niet zoals vroeger dat er ineens voor heel veel mensen werk is in de omgeving van deze ondernemingen. Niet zoals bijvoorbeeld bij de productie van auto's en vliegtuigen het geval was. De wereld is nu, meer dan in de jaren ’70 van de vorige eeuw, het speelveld van de multinationals en werk wordt daar uitgevoerd waar dat het goedkoopst kan. Bedrijven die op zoek zijn naar talent, richten hotspots over de wereld op en komen naar de mensen toe in plaats van dat ze de mensen naar zich toe laten komen. Met andere woorden: de geschiedenis verklaart een hoop, maar niet altijd alles. De realiteit van vandaag kan toch weer een andere context hebben. Een andere context kan ook zijn dat innovatie vandaag de dag ‒ anders dan vroeger ‒ veel meer plaatsvindt in de consumentenmarkt dan via de route volgens het oude stramien: van defensie naar bedrijfsleven en daarna naar de consument.

Kortom, Gordon heeft een goed onderzoek gedaan. Maar of alles opgaat, is ook hier weer de vraag. Zo fel als hij tegen is, zijn zijn tegenstanders vóór ‒ en dat geeft voldoende stof tot nadenken. Want op welke wijze wordt de technologische ontwikkeling gehinderd door economische stagnatie? Iemand moet toch de dingen kopen. En zo zien we dat het allemaal nog best complex is; in de volgende blog laat ik mijn ICT-licht over de zaak schijnen.

PS: ook in de wereld draait door werd gesproken over het boek klik hier voor het fragment



31 december 2015

In de malle molen van 2015


Op 9 december jl. mocht ik voor de eerste keer de Accountancy Vanmorgen-oudejaarsconference uitspreken. Naderhand heb ik vaak de vraag gekregen of er een video van beschikbaar is, maar die is er helaas niet. Een aantal mensen vraagt dan weer om de PowerPoint, maar wat moet je daarmee zonder beeld en geluid? En nee, ik heb geen uitgeschreven verhaal. Bij mij komt dat gewoon recht uit het hart. Maar een eindejaarsconference heeft natuurlijk ook wel een serieuze ondertoon. Vandaar dit artikel, waarin ik terugblik op het toch wel bijzondere jaar 2015. Zoals ik ook op 9 december al aangaf, is het mijn persoonlijke visie op 2015. U heeft misschien een andere visie, maar even goede vrienden; iedereen heeft recht op zijn eigen mening.

In de mallemolen van het leven,
draai je allemaal je eigen rondje mee.
De molen draait ook zonder jou, je paard blijft nooit lang leeg,
dus kom, draai met die mallemolen mee.

Bij die mallemolen van het leven,
staat iedereen te wachten in de rij, wachten tot je mee mag doen, het duurt misschien wel even, maar voor iedereen is er een paardje vrij.
In de mallemolen van het leven,
draai je allemaal je eigen rondje mee.

De molen draait ook zonder jou, je paard blijft nooit lang leeg.
dus kom, draai met die mallemolen mee.
Eenmaal in de molen van het leven,
in het begin ben je misschien een beetje bang.
dan zal iemand je weer vasthouden totdat je het alleen kunt,
want de mallemolenangst duurt nooit te lang.

2015 voelde een beetje als een mallemolen. Het jaar begon een beetje raar; in de laatste dagen van 2014 verloor ik een goede vriend en ook Accountancynieuws stopte, dus wat moesten we van 2015 verwachten? Laten we met het positieve nieuws beginnen. De economie trok weer aan, de huizenprijzen stegen, het consumentenvertrouwen steeg, we gingen weer meer met vakantie, de olieprijzen zijn historisch laag, ABN AMRO ‒ symbool van de crisis ‒ ging naar de beurs en we hadden begin 2015 toch een beetje het gevoel dat we de crisis achter ons lieten. Maar was dat wel echt zo? We zagen toch ook nog steeds massaontslagen en toen ik mijn eindejaarsconference uitsprak, wisten we ook nog over het drama in de winkelstraat waar ruwe werkelijkheid het kerstgevoel wreed verstoorde. En is de crisis voorbij als de ECB maandelijks nog 60 miljard in de economie pompt, we onzeker raken als de economische groei in China terugzakt van 8 naar 6 procent? Terwijl de ene bank naar de beurs ging, kondigde de andere duizenden ontslagen aan. De bank die zich ooit als de moralistische winnaar van de crisis beschouwde, moet wel heel diep gaan. En dit alles beschouwend moeten we ons ernstig afvragen of we de systeemfouten van de crisis nu echt opgelost hebben. Willen we doorgaan met de Angelsaksische korte termijn winstgedreven maatschappij? Waar het ieder voor zich is en we steeds weer op zoek gaan naar waar dingen nog goedkoper kunnen. Waar we eindeloos consumeren, maar uiteindelijk verzuipen in ons eigen afval.

Een maatschappij die ook verslaafd is aan relatief goedkope fossiele brandstof en het beschikbaar hebben van grote groepen arbeiders die tegen zeer lage kosten willen werken. Of moeten we met elkaar op zoek naar een meer duurzame samenleving? In Parijs hebben de wereldleiders, denk ik, een eerste stap gezet die veel verder ging dan velen vooraf hadden gedacht. Ook veel grote bedrijven hebben aangegeven serieus werk te willen maken van een meer duurzame toekomst. Ook deze intenties zullen uiteindelijk doorwerken in het MKB. Ik miste persoonlijk de accountants in de discussie in Parijs. Wat kunnen wij als beroepsgroep bijdragen aan een meer duurzame samenleving? Afgelopen zomer ben ik begonnen met het 'Accountants will save the world'-initiatief en ik moet helaas concluderen dat onze beroepsgroep nu niet in de rij staat om de wereld te redden. Ik zie juist een mooie toekomst voor het accountantsberoep, als we het aandurven om breder te kijken dan alleen de cijfers en we de totale maatschappelijke impact van bedrijven gaan controleren. Nu doen bedrijven op dat gebied veel claims, die volgens mij goed gevalideerd zouden kunnen worden door accountants.

2015 was helaas ook het jaar waarbij 'the low trust society' haar dieptepunt bereikte. Of ‒ zoals de NRC het laatst mooi verwoordde ‒2015 was het jaar van de verontruste burger. Dat was ook niet vreemd, want we hadden het idee dat ineens het hele Midden-Oosten bij ons op de drempel stond, wat mensen onzeker maakt. Op een bodem van onzekerheid kan populisme goed gedijen. Het antwoord moest komen van de politiek, maar die was zichtbaar in verwarring en maakte zich vooral druk om Sesamstraat, het Belastingplan en zoekgeraakte bonnetjes terwijl het land in brand stond. De politiek moet eens bij zichzelf te rade gaan hoe zij het vertrouwen weer kunnen herstellen in de maatschappij. Ze geven niet het goede voorbeeld. Neem het geval Loek Hermans. En dan de verdediging door Brinkman, die zich erover verbaast dat Hermans als politicus moest opstappen vanwege een nevenfunctie. Volgens mij een generatie van bestuurders die het niet meer snappen. Ik heb al eens eerder opgeroepen tot een Audit Alert voor politici in een toezichthoudende functie. Opvallend dat curator Deterink er recentelijk in het FD hetzelfde over denkt: “Ik wil politici niet afbranden voor het bedrijfsleven, maar tot nu toe hebben we er in Nederland geen goede ervaringen mee gehad”.
En hoe staan wij als vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer in deze low trust society? Nou, we hebben dit jaar natuurlijk weer ontzettend ons best gedaan om ons van de beste kant te laten zien. Deloitte heeft tegenwoordig een heel mooie overstapservice, maar had zelf moeite om over te stappen. De Ondernemingskamer deelde stevige straffen uit in een aantal zaken die we natuurlijk al kenden. Jan Hommen kwam, zag en was snel weer weg bij KPMG. Volgens de AFM doen de OOB’s goed hun best met de opvolging van de nieuwe maatregelen, maar nu moeten de niet-OOB’s nog volgen. De Accountantsdag ging dit jaar veel over fraude en we kregen college van zowel meesteroplichter Joep van den Nieuwenhuyzen als van oud-staatssecretaris Teeven. Goede leermeesters, hoewel ik mij wel afvraag waarom dit soort mannen een platform moet krijgen. En dan besloten we het jaar nog met niet al te mooi nieuws over de oud-voorzitter die vroeger altijd wel veel te vertellen had over ethiek. Jammer dat hij nu niet gewoon open kaart heeft gespeeld; dat had hem pas echt gesierd.

Tja, was dit dan het hele jaar? Misschien op de valreep nog een itempje dat de beroepsgroep aan het einde van het jaar sterk verdeelde. Ja, ik heb het over micro-entiteiten en het wel of niet van toepassing zijn van COS 4410. Een wel weer lekkere navelstaarderige discussie waar niemand iets van snapt. Misschien is het wel beter om eens na te denken over 'het nieuwe samenstellen(c)' waarbij we niet meer jaarlijks maar periodiek cijfers gaan opstellen voor klanten. Dat sluit veel meer aan bij de huidige tijdgeest en is veel beter voor ondernemingen. Het komende jaar zal elektronisch factureren definitief doorbreken en zal ook robotic accounting snel zijn intrede doen. Het snel opstellen van cijfers is dan geen probleem meer. Hiermee geven we de financiële logistiek in Nederland eindelijk de versnelling die noodzakelijk is; dat is pas een mooi vooruitzicht voor 2016.
Tot slot: na deze woorden wil ik eindigen met een beeld dat voor mij het beeld voor 2015 was en waarvoor ik gewoon geen woorden heb……
I


Ik wens u en u dierbaren een mooi, gelukkig maar vooral een vredig 2016.

Fouk Tsang

30 november 2015

Accountants will save the world, or not?



Deze week begint de klimaattop in Parijs, en in de aanloop ernaartoe merk je dat er veel toezeggingen worden gedaan. Nederland overweegt de steenkoolcentrales te sluiten, grote institutionele beleggers geven aan dat ze nog scherper gaan letten op duurzaamheid bij hun beleggingen en een bedrijf als Unilever geeft aan over te stappen op alleen nog maar duurzame energie. En wat doet de accountancy?

Vorige week was de Accountantsdag, en ja, daar was aandacht voor duurzaamheid. In een van de deelsessies (innovatie) mocht Peter Bakker aandacht vragen voor de rol van accountants bij de duurzaamheid. Een paar jaar geleden deed Bakker nog de opvallende uitspraak “accountants will save the world” maar nu was zijn stelling dat accountants blijven hangen in traditionele verslaggevingsmethodes. Dit  is wel opmerkelijk, omdat een van de grootste beleggingsinstellingen een paar weken geleden nog aangaf hier een expliciete rol voor accountants te zien. Ik zie opnieuw een verwachtingskloof ontstaan. Er is een grote behoefte bij het maatschappelijk verkeer om de duurzaamheidsclaims van bedrijven en overheden te voorzien van zekerheid, en wij laten dit links liggen. Veel van de duurzaamheidskeurmerken kennen een self assessment en er zijn nog geen uitgesproken regels voor duurzaamheidsverslaggeving. Dus is er nog voldoende ruimte voor het beroep om dit te ontwikkelen.

Misschien denkt u nu: 'Leuk Fouk, maar dat is toch een beetje een hobby voor wat duurzame CEO’s van grote bedrijven en de grote vier accountantskantoren?'. Maar als grote bedrijven duurzamer worden, dan zullen zij eisen gaan stellen aan hun toeleveranciers. En die weer aan hún toeleveranciers en zo worden uw klanten ‒ en ook u ‒ er vanzelf mee geconfronteerd. En er is al heel veel materiaal op dit gebied; de NBA heeft daar een keer goed haar nek voor uitgestoken, maar dat heeft helaas weinig navolging gekregen.

Mijns inziens is het nu tijd om wel te komen met een duurzaamheidsagenda voor de accountancy. In 2020 in elke jaarrekening de Carbon Footprint van de organisatie. Verplicht integrated reporting voor OOB-organisaties en een werkbare variant voor het MKB. Een accountantsverklaring die toeziet op de duurzaamheidsclaims van organisaties; dat zijn er maar enkelen die ik zo-even snel kan verzinnen. Als we als accountants de wereld willen redden, dan moeten we niet te lang wachten en misschien wel een statement maken tijdens de top in Parijs.

27 oktober 2015

Tijd voor Accountech



Ik heb jullie al eerder op de hoogte gesteld van mijn Finovate-avonturen en de interessante applicaties die ik daar gezien heb. Al deze ontwikkelingen worden wel geschaard onder de term Fintech, technologische ontwikkeling voor de financiële dienstverlening (lees: vooral banken en financiële instellingen). Banken zijn er inmiddels achter dat zij niet meer kunnen vertrouwen op hun vaak logge ICT-organisatie en -leveranciers en ze zijn op zoek naar nieuwe leveranciers die snel aan hun behoefte kunnen voldoen. Deze ontwikkeling zou ik ook graag zien in de accountancymarkt. En dan doel ik niet op het zoveelste boekhoudpakket dat naar de cloud gaat of het zoveelste accountantskantoor dat aankondigt dat zij nu ook kunnen scannen/boeken. Nee, ik verwacht nieuwe slimme oplossingen die ICT in de accountancybranche verder kunnen helpen. 

Denk aan intelligente portalen die werken met deeplearning, boekhoudpakketten gebaseerd op blockchain, slimme oplossingen voor elektronisch factureren, visualisatietools om cijfers begrijpelijk te krijgen, leuke en slimme apps die saaie administratieve processen leuker maken voor de gebruikers, big data voor accountants, process mening, noem maar op. 
Afgelopen week sprak ik bij voorbeeld met Declaree, een oplossing voor expresse management met een paar heel leuke features. Zo kun je je declaratiebeleid vastleggen binnen Declaree en wordt een verkeerde declaratie simpelweg afgewezen. Ik denk dat dit een goede oplossing is voor provincies, gemeentes en andere not-for-profitorganisaties waar men vaak nog wel eens moeite heeft met het declaratiebeleid. Daarnaast kent Declaree ook een leuk WKR-module, waar wat mij betreft de bestaande boekhoudpakketten nog een puntje aan kunnen zuigen. Zo kan het dus ook.

Kortom, het is tijd om de accountancysoftwaremarkt weer eens een beetje op te schudden. Daarom daag ik iedere bestaande en nieuwe leverancier voor de accountancymarkt uit om op 13 januari een pitch geven van hun laatste ontwikkeling. Let wel, die pitch mag 8 minuten duren, dus geen onzin over mooie gebouwen, verre visies en wat wij als kantoren beter moeten doen. Dus echt ‒ to the point ‒ jullie laatste ontwikkeling laten zien. Geen PPT, geen video’s, maar live on stage. Wij zorgen voor een perfecte technische ondersteuning, zodat jij jouw innovatie kan laten stralen. Maar 8 minuten gaan heel erg snel, en daarna gaan het licht en geluid echt uit, want de volgende deelnemer staat alweer klaar. Zo presenteren zich in totaal 30 leveranciers, en kiezen we natuurlijk de winnaar van de dag. We noemen dit feestje Accov8 (Accovate), en dit is het eerste accountech event van Nederland, maar misschien zelfs wel van de wereld. 

Het publiek zal bestaan uit accountantskantoren die echt vernieuwend bezig willen zijn, maar ook investeerders die op zoek zijn naar nieuwe start-ups voor hun portfolio en iedereen die zich betrokken voelt bij de accountech ontwikkelingen. Aanmelden kan vanaf nu voor de pitches en binnenkort voor de bezoekers. De eerste 10 leveranciers die zich aanmelden krijgen van mij een oefensessie met de golden tips voor een goede Accovate-presentatie.

24 september 2015

Finovate Fall




Begin dit jaar schreef ik al over mijn bezoek aan Finovate in Londen. Voor degenen die mijn verhaal toen gemist hebben: Finovate is een beurs voor wat we ‘Fintech’ noemen. Hoewel deze beurs primair gericht is op banken, is het wel een beurs waar je een hoop kunt leren. Daarom zijn we de afgelopen dagen met een groep accountantskantoren naar Finovate Fall in New York geweest. Even was ik bang dat we alleen maar naar de volgende disruptieve e-wallet moesten kijken. Maar gelukkig waren er twee ontwikkelingen die ik zeker met jullie wil delen. De eerste was een leuke add-in voor Excel die in staat is om op basis van een Excelsheet een tekstuele analyse te maken. En niet een beetje, maar een echt goede analyse die je eigenlijk zo naar een klant zou kunnen sturen. ‘Het einde van de CFO’, grapten wij met elkaar. Maar als je even verder denkt, dan kan dus ook het opstellen van tussentijdse cijfers met een relevante analyse nog verder worden geautomatiseerd.

Maar de mind blowing applicatie kwam daarna. Stelt u zich eens voor dat u samenwerkt met uw klant in een portaal, maar dat het portaal intelligent is. Intelligent? Ja, een portaal dat de administratie en banktransacties analyseert en op basis van de analyse aan de klant vraagt om een aantal transacties toe te lichten. Het portaal dat een analyse maakt van het permanente dossier en aan de klant vraagt om de ontbrekende stukken. Volgens mij is dit weer een stap om ons werk nog efficiënter te maken. Deloitte is een van de partijen die investeert in deze club, dus het is niet zomaar een start-upje.
Grote les hierachter: deep learning (kunstmatige intelligentie waarbij de computer in staat om te leren) komt het laboratorium uit en is bezig om zijn weg te vinden naar de eerste applicaties. De komende jaren zullen we meer van dit soort oplossingen gaan zien. 



Buiten Finovate hebben we in New York ook nog de Belgische start-up Cashforce bezocht, die nu mag deelnemen aan het incubatorprogramma van de Barclays Bank. Cashforce maakt software die op basis van data uit ERP-systemen een liquiditeitsplanning maakt. Nu vooral nog voor grote ondernemingen en banken, maar ze denken ook na over de accountancymarkt. 

Hebben we dan nog zaken gemist? Ja, persoonlijk had ik gedacht dat we misschien wel de eerste blockchainoplossingen zouden gaan zien. Natuurlijk werd het wel eens terloops gemeld, maar nergens was het concreet. Dit kan erop duiden dat het toch nog lastig is om blockchain echt toe te passen. Ook hebben we weinig Big Data dan wel data-analyse gezien, misschien niet sexy genoeg.

In mijn vorige stuk over Finovate gaf ik aan dat de Fintech-gemeenschap niet echt naar accountantskantoren kijkt. Dat is wel een beetje aan het veranderen, gezien de hiervoor genoemde ontwikkelingen. Ik mag ook al stiekem een beetje verklappen dat we bezig zijn om in Nederland een Accountech event te organiseren. Met hetzelfde concept als Finovate, het geven van korte pitches door leveranciers. Dat mogen bestaande partijen zijn die hun laatste ontwikkelingen laten zien of nieuwe leveranciers met misschien wel een disruptieve techniek in de accountancy.